أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني

369

تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )

ما محتاج طعاميم يكى را بفرستيد تا به اين نقره كه شما راست و به اين درم كه داريد طعامى خرد و گفته‌اند كه [ ورق ] درم زدهء با سكّه « 1 » را گويند و [ هذه ] اشارتست با درمهاى ايشان يعنى يكى را از شما بفرستيد تا به شهر رود و اين آن شهر است كه در دامن آن كوه بود نام او افسوس « 2 » و بنگرد تا كدام كس از اهل اين شهر كه طعام او پاكيزه‌ترست . عبد اللّه عبّاس گفت : كدام است كه ذبيحهء وى حلال‌ترست ؛ و اين براى آن گفتند كه در آن شهر بعضى كافر بودند بت‌پرست و بعضى مؤمن خداپرست ؛ تا طعام مؤمنان و ذبيحهء ايشان بخرد [ فليأتكم ] گو بيارد بشما روزئى از حلال پاك و طعامى كه شما را قوتى باشد و نبايد كه كس را بشما و جايگاه شما اعلام كند و از كار شما آگاه گرداند ، كه ايشان كه اهل اين شهرند اگر بر شما مطّلع شوند و جاى شما بدانند شما را سنگسار كنند و بزشت‌ترين عذابى بكشند يا شما را با دين و ملّت خود برند و آنگه هرگز

--> ( 1 ) - در بعضى نسخ : « درم زد باسكّه » و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « گفتند : ورق درم باشد زده و مهر نهاده و گفتند : سيم باشد زده و نازده را [ ورق ] خوانند » . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) گفته : « به شهر يعنى آن شهر كه كوه بر در آن بود ؛ گفتند : نام آن دفسوس بود و گفتند : افسوس ؛ اين شهريست كه آن را طرسوس ميخوانند » ياقوت در معجم البلدان در باب الهمزة و الفاء و ما يليهما گفته : « افسوس بضمّ الهمزة و سكون الفاء و السينان مهملتان و الواو ساكنة بلد بثغور طرسوس يقال : إنّه بلد أصحاب الكهف » . بيضاوى در انوار التنزيل گفته : « و اسم مدينتهم افسوس » خفاجى در شرح آن در عناية القاضى و كفاية الراضى گفته : ( ج 6 ؛ ص 89 ) : « و افسوس بضمّ الهمزة و سكون الفاء كما قاله النّيسابورىّ و هذا يخالف قوله أوّلا : انّها طرسوس ، و فى الكشف انّ المدينة الّتى كانوا فيها غير المدينة الّتى بعثوا اليها لشراء الطعام أو افسوس من أعمال طرسوس و هى ناحية أوهما قولان و ما قيل : من أنّهما اسمان لمدينة واحدة أحدهما قديم و الآخر محدث خلاف الظاهر و محتاج الى النقل عن الثقات » و بيضاوى در ذيل اين آيه [ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هذِهِ ] گفته : « و المدينة طرسوس » و خفاجى در شرح آن گفته : ( ج 6 ، ص 85 ) « و طرسوس بلد اسلاميّة معروفة و فى القاموس انّها كحلزون » .